Đổi mới hình thức tổ chức dạy học nhằm xây dựng các tiết học bên ngoài lớp học, giờ học hạnh phúc nhằm tạo hứng thú cho học sinh.
Mục tiêu
Xây dựng môi trường học tập mở – thân thiện – vui vẻ, giúp học sinh được giải tỏa căng thẳng, được vận động, tương tác và học tập trong niềm vui. Bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên, ý thức bảo vệ cảnh quan và môi trường học đường. Phát triển năng lực quan sát và thu thập thông tin: Học sinh được trực tiếp trải nghiệm, quan sát sự vật, ghi chép chi tiết về cây cối, con vật, cảnh vật xung quanh trường. Tận dụng không gian xanh, khu trải nghiệm, vườn trường, sân chơi để biến trường học thành “nơi học cũng là nơi hạnh phúc.”
Cách thức thực hiện
Chuẩn bị và xây dựng kế hoạch cho tiết học hạnh phúc: Khảo sát nội dung phù hợp: Giáo viên cùng tổ chuyên môn rà soát chương trình, lựa chọn các bài học có thể tổ chức ngoài lớp như:
+ Môn Tiếng Việt: Tập làm văn miêu tả cây cối, cảnh vật, con vật.
+ Môn Khoa học/Tự nhiên & Xã hội: Quan sát cây xanh, tìm hiểu môi trường sống xung quanh.
+ Môn Mỹ thuật: Vẽ phong cảnh, vẽ ngôi trường em yêu.
+ Môn Toán học: Đo độ dài, chu vi, diện tích các vật thật ngoài sân trường.
- Chuẩn bị học liệu đơn giản: Giáo viên chuẩn bị phiếu nhiệm vụ, sổ tay quan sát, bảng kẹp, bút chì, thước dây… Học sinh chuẩn bị mũ, nước uống, bảng viết nhỏ, và tinh thần sẵn sàng tham gia học vui. Mỗi lớp chia nhóm nhỏ (4–6 học sinh/nhóm), phân vai: trưởng nhóm, thư ký ghi chép, người quan sát, người trình bày.
- Lựa chọn các khu vực an toàn, thoáng mát trong trường như: vườn cây, sân trường, khu thư viện xanh, hành lang học tập.
Tổ chức tiết học ngoài trời – Học bằng trải nghiệm, học trong niềm vui
- Khởi động nhẹ nhàng: Bắt đầu bằng một bài hát, trò chơi ngắn (“Trời nắng, trời mưa”, “Cây gì đây?”…) để tạo không khí thoải mái. Giáo viên nêu mục tiêu học tập và nhấn mạnh: “Hôm nay chúng ta vừa học, vừa chơi, vừa khám phá thiên nhiên nhé!”
- Học sinh thực hành quan sát – ghi chép – sáng tạo: Học sinh quan sát xung quanh: cây, hoa, côn trùng, ánh nắng, mây trời…Ghi lại những điều các em thấy, nghe, cảm nhận bằng lời hoặc hình vẽ.
- Giáo viên hướng dẫn nhẹ nhàng: Di chuyển giữa các nhóm để gợi mở, đặt câu hỏi, định hướng quan sát. Khuyến khích học sinh đặt câu hỏi ngược lại cho cô và bạn. Ghi nhận sự sáng tạo của học sinh, không phê bình lỗi sai, giúp các em tự tin thể hiện ý tưởng.
Một số ví dụ cụ thể:
Lớp 4 – Môn Tiếng Việt/Mỹ thuật:
- Bài học: Tả cây cối hoặc Vẽ cảnh vật.
- Thực hiện: Học sinh di chuyển đến khu vực vườn cây trong trường hoặc Vườn trường. Giao nhiệm vụ quan một loại cây cụ thể. Học sinh sử dụng các giác quan để ghi chép (màu sắc, hình dáng lá, âm thanh của gió, mùi hương). Hoạt động này vừa rèn năng lực quan sát, vừa cung cấp nguồn từ vựng thực tế để viết các bài văn giàu cảm xúc và sáng tạo.
Học sinh học bài ” Quan sát cây cối” ngoài sân
Lớp 5 – Môn Tiếng Việt/Khoa học:
- Bài học: Tả cảnh sân trường hoặc Tìm hiểu về sự đa dạng sinh vật.
- Thực hiện: Học sinh được chia nhóm và di chuyển đến sân trường, cột cờ, ghế đá, bồn hoa. Giáo viên hướng dẫn các em quan sát theo thời điểm (sáng sớm, giờ ra chơi) để nhận diện sự thay đổi của cảnh vật. Học sinh thực hành làm sơ đồ tư duy mô tả các yếu tố của cảnh vật, phát triển năng lực tổng hợp và giải quyết vấn đề. Môn Khoa học có thể giao nhiệm vụ tìm kiếm và phân loại các loại lá cây, côn trùng xung quanh.
Lớp 3 – Môn Tự nhiên và Xã hội/Toán học:
- Bài học: Cây cối xung quanh em hoặc Đo lường chu vi, diện tích.
- Thực hiện: Học sinh ra khu vực không gian xanh và mở, dùng thước dây để đo chu vi thân cây, khoảng cách giữa các bồn hoa. Môn Tự nhiên và Xã hội cho các em tìm hiểu về công dụng của các loại cây trong vườn trường, từ đó bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên và ý thức bảo vệ môi trường.
Học sinh lớp 3 với môn Tự nhiên xã hội
Lớp 1, 2 – Môn Hoạt động trải nghiệm:
- Thực hiện: Tổ chức các trò chơi tương tác, khám phá các khu vực không gian chơi và học là không gian xanh và mở trong sân trường. Giáo viên tổ chức hoạt động đóng vai, xây dựng các câu chuyện ngắn ngay tại Góc Văn học ngoài trời, giúp các em phát triển năng lực giao tiếp và sáng tạo.
Tổng hợp – Trình bày – Kết nối cảm xúc
- Chia sẻ kết quả học tập: Sau khi quan sát xong, học sinh ngồi thành nhóm nhỏ để thảo luận, thống nhất kết quả. Mỗi nhóm cử đại diện lên trình bày cảm nhận hoặc giới thiệu sản phẩm (đoạn văn, bức tranh, bản ghi chép, sơ đồ tư duy…). Giáo viên khen ngợi những ý tưởng mới, lời văn hay, tranh vẽ sáng tạo hoặc cách làm nhóm hiệu quả.
- Kết nối với bài học chính: Giáo viên hướng dẫn học sinh rút ra kiến thức trọng tâm: ví dụ cách tả cây, cấu tạo lá, cách đo độ dài… Liên hệ thực tế: “Qua buổi học hôm nay, em học được điều gì từ thiên nhiên?” Học sinh viết nhanh một câu cảm nghĩ: “Điều con thích nhất ở tiết học hôm nay là…” để giáo viên thu lại làm tư liệu phản hồi.
Kết quả
Học sinh hứng thú và chủ động học tập Trên 90% học sinh tham gia tích cực trong các tiết học ngoài trời. Học sinh thể hiện niềm vui, sự hứng thú, tinh thần hợp tác và chủ động trong quan sát, ghi chép, đặt câu hỏi. Giáo viên bước đầu nhận thấy giờ học nhẹ nhàng, thoải mái, giảm áp lực so với dạy học trong lớp.
Giờ học hạnh phúc và hiệu quả: Học sinh vận dụng tốt kiến thức đã quan sát để viết, vẽ, mô tả hoặc thực hành chính xác hơn. Sản phẩm có sự sáng tạo, sinh động. Giáo viên tích cực đổi mới phương pháp, biết khai thác không gian học tập, tổ chức nhóm linh hoạt, tạo không khí vui tươi trong học tập.
Lan tỏa mô hình “Giờ học hạnh phúc”: Nhà trường tổng kết, xây dựng bộ minh chứng và chuyên đề chia sẻ “Giờ học hạnh phúc từ không gian xanh” để lan tỏa trong cụm chuyên môn. Học sinh chủ động đề xuất, thiết kế thêm “Góc học tập ngoài trời”, “Vườn học sinh chăm sóc” hoặc “Bảng ghi chép thiên nhiên”.